Yusuf Franko Paşa Albümünün Serencamı ve esrarı / Sanat Tarihinde Doğru Sanılan Yanlışlar - 2

Yusuf Franko Kusa Bey'in karikatür albümünün Ömer Koç koleksiyonunda yer alan unique orijinali.

1 - prologue: enigmatik bir albümün spekülatif yorumu

Karikatür (resim, illüstrasyon, grafik sanatlar) tarihimizin (kelimenin hakiki manasıyla) enigmatik bir albümüne dair orijinal (ve de hipotetik) argümanımla finalize olan ilerleyen satırlar Sanat Tarihinde Doğru Sanılan Yanlışlar' başlığını taşıyan etütlerimin ikincisi. Serinin ilk metninde bu başlık altındaki araştırmalarımı 'birinci kategoriden olanlar' ve 'ikinci kategoriden olanlar' şeklinde değerlendirdiğime değinmiştim(i). İkinci kategoriden olanlar fasilesinin (familyasının) ilk semeresi olan okunulan incelemede, en alt seviyeden başladığı memuriyet kariyerinin finalinde iki kere vezirlik (nazırlık, bakanlık) yapmış, bu bakımdan da (en azından kariyerinin son yılları göz önüne alındığında) 'önemli bir Osmanlı üst düzey bürokratı' nitelemesini hak ettiğini düşündüğüm Yusuf Franko Kusa'nın hayatı, yaşadığı muhit Pera, bu semtin kozmopolit seçkinleri, Yusuf Franko Bey'in resim ve karikatür merakı ve Youssouf ismiyle ciltlettiği resim ve karikatür albümü mercek altına alınacaktır. Çalışmamı ayrıksı ve kıymetli kılan hususların başında ise, hiç kuşkusuz, epilogue bölümündeki argümantasyonuma konu olan [şimdiye değin kimse tarafından dillendirilmemiş (keşfedilmemiş?)] bir olguyu (resim tarihimize dair önemli bir gerçekliği) örten esrar perdesini aralamam geliyordur diye düşünüyorum(ii). 

2 - Dünyanın en büyük koleksiyonlarından Ömer Koç arşivi

Ömer Koç global ölçekte önemli addedilen kitap, efemera, harita, gravür, resim koleksiyonunu sergi, yayın, panel ve benzeri kültürel etkinlikler vasıtasıyla insanlığın hizmetine sunan kapitalistlerdendir. 

Vehbi Koç Vakfı’nın Ekim 2016’da bastığı ve özel ambalajında bir set halinde birlikte satışa sunduğu iki kitap, akabinde, bu kitaplar temelinde 2017’de yapılan 'Yusuf Franko'nun İnsanları: Bir Osmanlı Bürokratının Karikatürleri' başlıklı sergi ve panel söz konusu kültürel faaliyetlerin yakın zamanda hayatımızı zenginleştiren örneklerindendi. Türk karikatür ve grafik sanatlar tarihinin karanlıkta kalan, esasen çok da enteresan olan, bir sayfasını aydınlatan bu önemli kitapların künye bilgileri şöyledir:

(iii).