Deniz Gezmiş'in en büyük aşkı: Avniye Anadol (üç nadir fotoğraf)



Türkiye Sosyalist Hareketinin efsanevi ve ikonik lider ve kanaat önderlerinden Deniz Gezmiş (27 Şubat 1947, Ankara – 6 Mayıs 1972, Ankara), dava arkadaşları Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'la birlikte, 6 Mayıs 1972'de idam edilmişti.

Bu blogda onu idama götüren sosyo-politik ve sosyo-ekonomik süreçlerden ziyade (zîra bunlar konvansiyonel ve dijital mecralarda bugün kendilerine fazlasıyla yer bulacaktır), Deniz'in hayatının aşkı ve lise yılları gibi, beşeri yanlarına dair olan çok özel üç görseli ve yakın arkadaşlarının onun şahsi yaşamının mezkûr yanlarına dair olan tanıklıkları ele alınacaktır.

Çok yakından tanıyan dava arkadaşlarının ifadelerine göre Deniz Gezmiş, en çok Hukuk Fakültesi öğrencisi Avniye Anadol'u sevmişti. Yakın arkadaşı Mustafa Gürkan'ın tanıklığına bakılacak olursa, Deniz Gezmiş, şayet yaşasaydı Avniye Anadol ile evlenir ve mücadelesine öylece devam ederdi.

Deniz Gezmiş ile Avniye Anadol'u İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi önünde gösteren yukarıdaki fotoğrafı Twitter'dan iktibas ettim. Akabinde de ona 'Abim Deniz' kitabında rastladım(i). 
abim deniz ilk baskı ile ilgili görsel sonucu
Deniz'in teatral bir ifadeyle ve gülümseyerek bir şeyler anlatışını (belki de başından geçen bir olayı canlandırışını) resmeden fotoğrafta Avniye Anadol, muhatabının aktardıklarına kahkahayla gülerken görüntülenmiş.

Deniz Gezmiş ve Avniye Anadol arasındaki ilişkiye dair çok az kayıt var ne yazık ki. Bunlar arasında yer alan (ciddiye alınması gerektiğini düşündüğüm) bir kaynak, Deniz'in 1960'ların sonlarındaki mücadele arkadaşlarından olan Eyüp Neşat Yıldırım'dır. Yıldırım, 29 Ekim 1968'de Samsun'dan Ankara'ya yapılan 'Tam Bağımsız Türkiye İçin Mustafa Kemal Yürüyüşü'nün gerçekleştiricilerindendir (ii). Yıldırım, Deniz - Avniye ilişkisine dair bakın neler demiş:

'Deniz'in önem verdiği kız arkadaşlarından birisi Hukuk Fakültesi'nde okuyan ve TMGT'de çalışan Avniye Anadol' dur. Avniye adlı arkadaş, Mustafa Kemal Yürüyüşü'ne katılmak için çok ısrar etti. Deniz, gelsin, katılsın diye bir hava içindeydi. Ama kabul edilmedi' (iii). 

Bu fotoğrafın daha önce yayınlanıp yayınlanmadığını bilmiyorum. Görür görmez heyecanlanıp (güçlü bir paylaşma isteği duyarak) iktibas ettiğim bahse konu görselin, sosyal medyada bu günlerdeki boy gösterişinden önce, bir başka mecrada / ortamda yayınlanışına dair bilgisi olan varsa, bunu (tanıklıklarının kaynağını ile birlikte) paylaşmaları beni çok sevindirecektir doğrusu (iv), (v), (vi).

Finali, Türk Halk Müziği sanatçısı Pınar Aydınlar'ın Twitter hesabından paylaştığı ve Deniz Gezmiş'in bir arkadaşı tarafından kendisine yollanan 2 fotoğrafla yapalım. Deniz Gezmiş'in Haydarpaşa Lisesi'nde okuduğu 1963 - 64 öğretim dönemine ait olan söz konusu görseller, Pınar Aydınlar'a bakılacak olursa, daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış (vii), (viii):
Haber görseli

Haber görseli

kısa kaynakça:
(i): Deniz Gezmiş'in bu fotoğrafı, onunla ilgili en kapsamlı kitap olan 'Abim Deniz'in 93. sayfasında 'Deniz Hukuk Fakültesi'nde orta bahçede, 1967' açıklamasıyla yer almakta; görseldeki kız öğrencinin Avniye Anadol olduğuna dair bir bilgi paylaşılmamış. Mezkûr kitabın bu blogu yazarken faydalandığım nüshasının künye bilgileri: Abim Deniz - Hiç yayınlanmamış Mektuplarla Hamdi Gezmiş'in Anıları, Can Dündar, İstanbul, ilk baskı, 2014, 480 sayfa, karton kapaklı)
Fotoğrafı ilk kez gördüğüm ve iktibas ettiğim Twitter adresi için bknz.
https://twitter.com/NataliAVAZYAN/status/672017434744852480
(ii): http://www.sozcu.com.tr/2014/yazarlar/soner-yalcin/bir-yuruyus-gunlugu-506776/
(iii): http://www.denizgezmis.name.tr/haberler/cinsellikle_alay_eden_genc_deniz_gezmis.html
(iv): Deniz Gezmiş'in aşkları için bknz.
***http://www.milliyet.com.tr/1998/02/24/haber/hab02.html
***http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2000/04/02/194141.asp
***http://www.hurriyet.com.tr/ertugrul-ozkok-tartisma-sevgili-otele-atilir-mi-39144227
(v): Deniz Gezmiş ve dava arkadaşlarının trajik sonları için bknz.
http://ziyaversencan.blogspot.com.tr/2015/05/deniz-gezmis-huseyin-inan-ve-yusuf.html
(vi): Bülent Ersoy'un Deniz Gezmiş'le ilgili çok tepki çeken açıklamaları için bknz. 
http://ziyaversencan.blogspot.com.tr/2012/01/bulent-ersoya-ack-mektup-deniz-gezmisle.html
(vii): http://www.cumhuriyet.com.tr/foto/foto_galeri/681940/2/Deniz_Gezmis_in_lise_yillarina_ait_bu_fotograflar_ilk_kez_yayinlandi.html
(viii): Deniz Gezmiş'in Filistin'deki yaşamına dair nadir fotoğraflarla desteklenmiş bir araştırma için bknz. 
https://ziyaversencan.blogspot.com/2018/09/deniz-gezmisin-filistin-fotograflar.html

1 yorum: