1 Mayıs emek ve dayanışma bayramı kutlu olsun!



Yeryüzündeki (bedenleriyle ve beyinleriyle çalışarak insanlığa katkı sağlayan) bütün emekçilerinin, onların ailelerinin ve emekçi emeklilerin 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Bayramı'nı yürekten kutluyor; Dünyanın bütün coğrafyalarında gerçekleştirilen kutlama etkinliklerinin kardeşlik, barış ve demokrasi şölenleri şeklinde cereyan etmesini diliyorum. 

Umarım bu kutlamalar, insanlığın küresel kapitalizmin azgın saldırıları karşısındaki mücadele azmine ve kararlığına olumlu katkı yaparlar.


1 Mayıs'ın grafik sanatlar alanındaki bir tezahürüyle açtım bu blogu. Onun edebiyattaki, çok da bilinmeyen, bir izdüşümünü paylaşarak devam ediyorum satırlarıma. 

1 Mayıs ile ilgili ilk Türkçe şiir olan aşağıdaki satırlar Yaşar Nezihe (Bükülmez) tarafından yazılmış ve 1 Mayıs 1923'de Aydınlık Dergisi'nde yayınlanmıştı. İşte Yaşar Hanım'ın emek ve emekçileri yücelten dizeleri:


1 Mayıs
Ey işçi
Bugün hür yaşamak hakkı seninken
Patronlar o hakkı, senin almışlar elinden.
Sa'yınla edersin de "tufeyli"leri zengin
Kalbinde niçin yok ona karşı, yine bir kin?
Rahat yaşıyor, işçi onun emrine münkâd;
Lakin seni fakr etmede günden güne berbâd.
Zenginlere pay verme, yazıktır emeğinden.
Azm et de esaret bağı kopsun bileğinden,
Sen boynunu kaldır ki onun boynu bükülsün.
Bir parça da evlatlarının çehresi gülsün.
Ey işçi
Mayıs birde bu birleşme gününde
Bişüphe, bugün kalmadı bir mani önünde.
Baştanbaşa işte koca dünya hareketsiz;
Yıllarca bu birlikte devam eyleyiniz siz.
Patron da fakir işçilerin kadrini bilsin,
Ta'zim ile, hürmetle sana başlar eğilsin,
Dün sen çalışırken bu cihan böyle değildi,
Bak fabrikalar uykuya dalmış gibi şimdi.
Herkes yaya kaldı, ne tren var, ne tramvay
Sen bunları hep kendin için şan-ü şeref say.
Birgün bırakınca işi halk şaşkına döndü,
Ses kalmadı, her velvele bir mum gibi söndü.
Sayende saadetlere mazhar beşeriyet;
Sen olmasan etmezdi teali medeniyet.

Boynundan esaret bağını parçala, kes, at!
Kuvvetedir hak. Hakkını haksızlara anlat (i).
Bu bloga 1976'da Orhan Taylan tarafından yapılan yukarıdaki afiş ile başladım. Bu grafik çalışma şimdiye kadar yapılanların hem en meşhuru, hem de (bana göre), en başarılı olanıdır (ii).

Yandaki afiş ise 1977'de Tan Oral tarafından yapıldı.



Aşağıda ise Türkiye 'de yapılmış 1 Mayıs afişlerinden ikis yer almakta:

1 mayıs afişleri ile ilgili görsel sonucu


1977'de Atatürk Kültür Merkezi'ne asılan efsaneleşmiş o devasa pankart, Türkiye'deki 1 Mayıs etkinliklerinin ikonagrafik kozmosunda, yukarıda paylaştığım Orhan Taylan afişi gibi,  merkezi bir yer işgal eden görsellerdendir.



Dünya'dan 1 Mayıs afişleri:







1 Mayıs emek, dayanışma ve mücadele günü vesilesiyle paylaştığım bu blogu, çocuk emeğinin istismar edilmesini ironik bir pencereden ve oldukça da başarılı bir şekilde mercek altına alarak gündemimize taşıyan bir karikatürle tamamlıyorum:

dipnotlar:
(i): http://www.istanbulkadinmuzesi.org/yasar-nezihe
ii): http://www.listemiste.com/wp-content/uploads/2014/04/1mayis2.jpg

Yorumlar